1. Kinderen en adolescenten
| Infectie | Vaccin | Wanneer? | Gratis Vlaanderen? |
|---|---|---|---|
| Difterie – tetanus – kinkhoest – polio – Hib – hepatitis B | Hexyon® | 8, 12, 16 weken + 15 mnd | Ja |
| Pneumokokken | Prevenar 13® in huidig programma | 8, 16 weken + 12 mnd | Ja |
| Mazelen – bof – rubella | M-M-RVaxPro® | 12 + 24 mnd | Ja |
| Meningokokken ACWY | Nimenrix® | 15 mnd + adolescenten volgens programma | Ja |
| DTP-polio | Infanrix-IPV® | 6 jaar | Ja |
| HPV | Gardasil 9® | 12 jaar: 2 doses | Ja |
| Difterie – tetanus – kinkhoest | Boostrix® | 14 jaar | Ja |
| Rotavirus | Rotarix® / RotaTeq® | vanaf 6 weken, leeftijdsgebonden schema | Nee, wel RIZIV-terugbetaling |
| Meningokokken B | Bexsero® / Trumenba® | vanaf jonge leeftijd, risicogroep of individueel | Niet algemeen gratis |
| Pneumokokken extra | PCV20 | volgens HGR-schema/risicogroep | Niet algemeen gratis |
| Varicella | Varilrix® / Varivax® | 2 doses indien geïndiceerd | Niet algemeen gratis |
| RSV | Beyfortus® (nirsevimab) | baby's volgens seizoen/risico | Terugbetaald, geen klassiek vaccin |
| Influenza | griepvaccin | jaarlijks vanaf 6 maanden bij indicatie | doelgroepafhankelijk |
Het huidige Vlaamse basisprogramma omvat 12 infectieziekten en is voor kinderen grotendeels gratis; rotavirus is de belangrijke uitzondering.
Belangrijk verschil pneumokokken
De HGR 2025 adviseert voor zuigelingen een PCV20-schema met 4 dosissen, terwijl Vlaanderen in het huidige gratis programma nog Prevenar 13® met 3 dosissen aanbiedt
2. Volwassenen
| Infectie | Vaccin | Wie / wanneer? | Terugbetaling / aanbod |
|---|---|---|---|
| Difterie – tetanus – kinkhoest | Boostrix® | herhaling om de 10 jaar | Vlaamse overheid: gratis vaccin |
| Polio | IPV-vaccin | inhaalvaccinatie/risico | afhankelijk van indicatie |
| Kinkhoest | Boostrix® | elke zwangerschap, bij voorkeur 24–32 weken | gratis via Vlaanderen |
| Pneumokokken | PCV20/PCV21 | =65 jaar + bepaalde risicogroepen | HGR-aanbeveling; RIZIV onder voorwaarden |
| HPV | Gardasil 9® | catch-up/risicogroepen | RIZIV onder voorwaarden |
| Herpes zoster (zona) | Shingrix® | =60 jaar; ook bepaalde immuungecompromitteerden | RIZIV onder voorwaarden |
| Influenza | jaarlijks griepvaccin | =65 jaar, chronische aandoeningen, zwangerschap, zorgverleners enz. | terugbetaling voor doelgroepen |
| COVID-19 | seizoensvaccin | vooral risicogroepen/ouderen | volgens jaarlijks programma |
| RSV | RSV-vaccin / nirsevimab | ouderen en bepaalde risicogroepen; zwangerschap | doelgroepafhankelijk |
| Hepatitis B | Engerix-B® e.a. | risicogroepen/beroepsblootstelling | afhankelijk van indicatie |
| Meningokokken ACWY/B | Nimenrix®, Bexsero® enz. | specifieke risicogroepen | niet algemeen |
| Varicella | Varilrix®/Varivax® | niet-immune volwassenen in specifieke situaties | meestal zelf te betalen |
De Vlaamse overheid voorziet voor volwassenen in het programma in het bijzonder gratis difterie-tetanus-kinkhoest-herhalingsvaccinatie; daarnaast bestaan er federale terugbetalingsregelingen voor verschillende andere vaccins
3. De belangrijkste vaccins per levensfase
?? Baby
Standaard
- Hexyon® ? difterie, tetanus, kinkhoest, polio, Hib, hepatitis B
- pneumokokken
- rotavirus
- later MMR
- meningokokken ACWY
Extra te overwegen
- RSV-immunisatie
- meningokokken B
- extra pneumokokken bij risicokinderen
?? Kind 6–12 jaar
- DTP-polio op 6 jaar
- HPV vanaf 12 jaar
- MMR tweede dosis
- eventueel varicella/meningokokken B/pneumokokken afhankelijk van situatie
?? Adolescent
- HPV
- DTPa
- meningokokken ACWY
- eventuele inhaalvaccinaties
?? Zwangerschap
Bij iedere zwangerschap:
- kinkhoest (Boostrix®) rond 24–32 weken
- griepvaccinatie tijdens het griepseizoen
Daarnaast speelt sinds kort ook RSV-immunisatie/vaccinatie een rol in de bescherming van de pasgeborene, afhankelijk van het gekozen beleid en seizoen.
?? Volwassene
Minstens controleren:
- DTPa elke 10 jaar
- MMR-status indien onvoldoende beschermd
- varicella-immuniteit indien relevant
- HPV indien nog geïndiceerd
- hepatitis B bij risico
- influenza/COVID volgens doelgroep
?? =60–65 jaar
Bij deze groep worden vooral belangrijk:
- pneumokokken
- zona (Shingrix®)
- influenza jaarlijks
- COVID-19 volgens seizoensadvies
- RSV afhankelijk van leeftijd/risico
- DTPa blijven opvolgen
4. Handige praktijk-checklist voor een volwassen patiënt
Bij een gewone preventieve consultatie zou ik deze volgorde gebruiken:
1. DTPa
? Wanneer laatste tetanus/difterie/kinkhoest?
2. MMR
? 2 gedocumenteerde dosissen mazelen/bof/rubella?
3. Varicella
? doorgemaakte windpokken of 2 vaccindosissen?
4. HPV
? gevaccineerd? Leeftijd/risicogroep?
5. Pneumokokken
? =65 jaar of risicofactor?
6. Zona
? =60 jaar of immuungecompromitteerd?
7. Griep
? jaarlijks?
8. COVID
? huidige seizoensaanbeveling?
9. RSV
? leeftijd/risicoprofiel?
10. Hepatitis B
? beroepsmatig of medisch risico?
11. Meningokokken
? alleen bij specifieke indicatie.
Dit sluit goed aan bij het Vlaamse vaccinatieprogramma en de HGR-aanbevelingen; de HGR benadrukt dat vaccinatie gedurende het hele leven moet worden bekeken en niet alleen tijdens de kinderjaren.
?? In één oogopslag
Routine kinderen:
Hexyon – pneumokokken – MMR – MenACWY – DTP-polio – HPV
Aanvullend kinderen:
rotavirus – RSV – MenB – extra pneumokokken – varicella
Routine volwassenen:
DTPa om de 10 jaar – zwangerschap: kinkhoest
Belangrijk vanaf oudere leeftijd:
pneumokokken – zona – griep – COVID – RSV
Risicogroepen:
hepatitis B – MenACWY/MenB – extra pneumokokken – varicella – influenza/COVID/RSV